brand swoosh

Ongewenst gedrag op het werk: hoe pak je dat aan?

Ongewenst gedrag op het werk: hoe pak je dat aan?

Laten we in deze Week van de Werkstress eens inzoomen op één van de oorzaken van werkstress: ongewenst gedrag op het werk. Misschien zie je wel een scène van Toren C voor je? Of beelden van ambulancepersoneel dat gehinderd wordt door lastige omstanders? Berichten over agressie-incidenten in ziekenhuizen waar patiënten overgeplaatst moeten worden naar andere corona-afdelingen?    

We gaan kijken wat ongewenst gedrag nu precies inhoudt en hoe een vragenlijstonderzoek helpt om dit voor de eigen organisatie in kaart te brengen. En tot slot: wat kun je als werkgever doen als uit de resultaten inderdaad blijkt dat er sprake is van ongewenst gedrag?

Ongewenst gedrag: wat houdt dat in?

Ongewenst gedrag op het werk vormt samen met werkdruk de psychosociale arbeidsbelasting (PSA) van werknemers. Elke werkgever moet beleid voeren om PSA te voorkomen en, waar dit niet mogelijk is, te beperken.
De Arbowet onderscheidt twee vormen van ongewenst gedrag:
  • ongewenst gedrag binnen de eigen organisatie: pesten, discriminatie, intimidatie, lichamelijk geweld en ongewenste seksuele aandacht door collega’s en leidinggevenden
  • ongewenst gedrag door derden: agressie en geweld door mensen buiten de organisatie, zoals door klanten, patiënten, omstanders, of andere relaties waarmee werknemers in contact komen. Dit speelt momenteel bijvoorbeeld in toenemende mate in de zorg, het onderwijs, het openbaar vervoer, bij gemeenten, de politie en woningcorporaties. In deze tijden van corona, waarin frustraties wat verder oplopen, wellicht nog meer dan anders.

Beide vormen van ongewenst gedrag hebben een flinke impact op werknemers die er het slachtoffer van zijn. Dit kan resulteren in stressklachten, het verliezen van werkplezier en minder goed functioneren. Voor de organisatie betekent dit een verlies van de kwantitatieve en kwalitatieve prestaties en mogelijk meer verzuim en verloop.
quote
Joke Kosterquote background

SKB is expert op het gebied van PSA onderzoek. Onze vragenlijsten worden aanbevolen door de inspectie SZW en voldoen aan alle eisen om ongewenst gedrag te meten.

Joke Koster, Senior adviseur en A&O deskundige

Hoe brengen we ongewenst gedrag in kaart?

Het onderwerp ongewenst gedrag maakt - naast werkdruk - altijd onderdeel uit van een onderzoek naar Psychosociale arbeidsbelasting (PSA onderzoek). Maar het is ook mogelijk een vragenlijst over ongewenste omgangsvormen of publieksagressie toe te voegen aan een ander werkbelevingsonderzoek. Bijvoorbeeld in het kader van een Preventief Medisch Onderzoek (PMO), Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) of een Medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO).

SKB is expert op het gebied van verdiepend PSA onderzoek. Onze vragenlijsten worden aanbevolen door de inspectie SZW en voldoen aan alle eisen om Psychosociale arbeidsbelasting op het werk te meten.

Onderwerpen die aan bod komen zijn:
  • Wat is de mate waarin werknemers met verschillende vormen van ongewenst gedrag in aanraking komen?
  • Is dit meer of minder dan bij vergelijkbare organisaties?
  • Welke ongewenste omgangsvormen vinden binnen de organisatie plaats?
  • Gebeurt dit door collega’s of leidinggevenden?
  • Wat zijn de gevolgen van ongewenst gedrag voor de werknemers en de organisatie? Wat doet het met de inzetbaarheid en het werkplezier? Welke stressklachten levert het op? Voelen werknemers zich nog veilig ondanks uitingen van publieksagressie?
  • Weten werknemers waar zij terecht kunnen met wat zij hebben meegemaakt?

Allemaal vragen waar elk bedrijf een antwoord op wil. En krijgt. Waardoor de organisatie inzicht heeft om ongewenste omgangsvormen gericht aan te pakken.
ik wil meer informatie

Aanpak ongewenst gedrag

Wat kun je als werkgever doen als blijkt dat er inderdaad sprake is van ongewenst gedrag? Elke werkgever heeft tot taak ongewenst gedrag tegen te gaan. Het is een verplicht onderdeel van het PSA beleid van elke organisatie.

Met het inzetten van een PSA onderzoek bij SKB, wordt de Psychosociale arbeidsbelasting op individueel niveau en op groepsniveau in kaart gebracht. Voor beide niveaus worden concrete oplossingen aangedragen.
Op individueel niveau krijgt elke medewerker een eigen Persoonlijk adviesrapport met tips om daar waar mogelijk zelf verbeteringen in gang te zetten. Voor de werkgever wordt op groepsniveau de Psychosociale arbeidsbelasting kort en bondig samengevat.

Met de resultaten ontvang je bij elk gemeten onderwerp ook een organisatieadvies met verschillende maatregelsuggesties. Hieronder volgen enkele voorbeelden.

Zelfinspectietool van de Inspectie SZW

Met de Zelfinspectietool van de Inspectie SZW kun je checken in hoeverre jouw organisatie voldoet aan de wettelijke eisen rondom ongewenste omgangsvormen. Na het invullen verschijnt een actiepuntenlijst met eventuele verbetermaatregelen. Er is een aparte Zelfinspectie tool voor ongewenste omgangsvormen binnen de organisatie en voor publieksagressie.

Procedure voor opvang en nazorg

Om de nadelige gevolgen van incidenten met publieksagressie bij de medewerkers tegen te gaan, kun je als werkgever zorgen voor een goede procedure voor professionele opvang en nazorg na een agressie-incident. Het is belangrijk dit goed te communiceren naar de medewerkers. In deze procedure staat o.a. beschreven:
  • hoe slachtoffers opvang en nazorg krijgen, bijvoorbeeld door te zorgen voor herstelmogelijkheid voor de direct betrokkenen op een afgeschermde plek. Met tijd en ruimte voor rust, een gesprek, koffie en/of contact met thuis.
  • welke praktische ondersteuning slachtoffers krijgen: bijvoorbeeld tijdelijke andere werkzaamheden, een vergoeding van materiële schade, of hulp bij aangifte.

Maatregelen bij publieksagressie

Om medewerkers zich veiliger te laten voelen ten aanzien van publieksagressie, kun je als werkgever:
  • zorgen voor voorlichting over agressie en geweld door derden. Hierin worden ook de maatregelen toegelicht.
  • de medewerkers instructies en training geven in het voorkomen van en omgaan met agressie en geweld
  • een agressieprotocol opstellen én zorgen dat medewerkers hiervan op de hoogte zijn
  • technische en bouwkundige maatregelen nemen tegen agressie-risico’s
  • de medewerkers beschermen met een alarmsysteem en alarmprocedure.

Klik hier voor meer informatie.

Ongewenste omgangsvormen binnen de eigen organisatie

Ook al scoren ongewenste omgangsvormen in jouw organisatie niet significant ongunstig ten opzichte van de benchmark, toch kan een aanpak gewenst zijn. Het streven is immers ongewenste omgangsvormen zo min mogelijk in de organisatie te laten plaatsvinden.
Check om te beginnen in de resultaten van het PSA onderzoek of ongewenste omgangsvormen plaatsvinden door collega’s en/of leidinggevenden. Van leidinggevenden mag verwacht worden dat zij hierin gunstig voorbeeldgedrag tonen en medewerkers hierop aanspreken. Van collega’s mag verwacht worden dat zij elkaar hierop aanspreken. Medewerkers die dit lastig vinden, kunnen baat hebben bij een gesprek met een vertrouwenspersoon die hen hierbij kan ondersteunen.

Kortom, het meten van ongewenst gedrag hoeft niet te betekenen dat je als werkgever een doos van Pandora opent; er zijn voldoende richtlijnen en maatregelsuggesties beschikbaar.